Yapay zeka Çinlileri işinden ediyor Posted on 11 Haziran 2026 by Yusuf Arslan Çin’de yapay zeka dönüşümü iş dünyasında yeni bir gerilim yaratıyor. Şirketler, üretkenliği artırmak için yapay zeka araçlarını hızla devreye alırken, çalışan azaltma süreçlerini daha görünmez ve kademeli şekilde yürütmeye başladı. Hangzhou merkezli büyük bir internet şirketinde taşeron olarak çalışan Liu, şirketinin mart ayında personelden OpenClaw gibi yapay zeka araçlarını kullanmasını istediğini, kısa süre sonra da taşeron çalışanları sessizce işten çıkarmaya başladığını söyledi. Liu’ya göre birçok çalışanın yaptığı görevler, iş akışlarının yapay zeka araçlarına aktarılmasıyla büyük ölçüde otomatik hale getirilebiliyor. Bu durum yalnızca mevcut çalışanları değil, yeni mezun işe alımlarını da etkiliyor. Haberlerimizi Google’da Takip Edin En güncel haberlere ve son dakika gelişmelerine Google üzerinden anında ulaşmak için bizi favorilerinize ekleyin. Google’da tercih edilen kaynak olarak ekleyin SESSİZ KESİNTİ DÖNEMİ Çinli şirketler, yapay zekadan verimlilik kazanımı elde etmeye çalışırken büyük çaplı işten çıkarmalarla dikkat çekmek istemiyor. Bunun nedeni, Çin’de kitlesel işten çıkarmaların hükümetin yakından izlediği sosyal istikrar konusu haline gelmesi. Çin iş kanunlarına göre şirketlerin iş gücünün yüzde 10’unu aşan işten çıkarmalar için hükümet onayı alması gerekiyor. Ayrıca Çin mahkemeleri, bazı davalarda çalışanların yapay zeka ile değiştirilmesi gerekçesiyle yapılan işten çıkarmalara karşı karar verdi. Bu nedenle şirketler, tek seferde büyük tasfiye yerine küçük ölçekli kesintiler, sözleşme yenilememe, doğal ayrılma ve yeni işe alımları azaltma gibi yöntemlere yöneliyor. TEKNOLOJİDE BASKI ARTIYOR Çin’de özellikle teknoloji, reklamcılık, eğlence ve içerik üretimi gibi sektörlerde yapay zeka kullanımının çalışanlar üzerindeki baskıyı artırdığı belirtiliyor. Büyük bir Çinli fintech şirketinde görev yapan üst düzey bir yönetici, özel şirketlerin kitlesel işten çıkarmaların yaratacağı siyasi ve sosyal sonuçlardan kaçınmak için bir miktar verimsizliği göze almak zorunda kalacağını söyledi. Aynı yöneticiye göre Çin’de büyük teknoloji şirketlerinin hemen hepsinde yeniden yapılanma başladı. Pazarlama ve ön uç geliştirme gibi bazı görevlerde yapay zekanın insan emeğinin yerini giderek daha fazla aldığı ifade ediliyor. PERFORMANS ÖLÇÜTÜ OLDU Bazı şirketler yalnızca yapay zekayı iş süreçlerine eklemekle kalmıyor, çalışanların bu araçları ne kadar kullandığını da ölçmeye başlıyor. Bazı iş yerlerinde çalışanların kullandığı token miktarı, yani yapay zeka işlem tüketimi, verimlilik göstergesi olarak değerlendiriliyor. Bir Çinli teknoloji şirketinde çalışan büyük veri mühendisi, yöneticisinin mart ayında çalışanları token kullanımına göre sıralamaya başladığını söyledi. Bu ölçütün performans değerlendirmeleri ve terfi süreçleriyle ilişkilendirileceği belirtiliyor. Ancak çalışanlara göre token kullanımı doğrudan gerçek üretkenlik anlamına gelmiyor. Bazı çalışanlar, yapay zekanın “kullanmak için kullanıldığı” bir ortama girildiğini ve bu durumun yerlerini kaybetme endişesini artırdığını söylüyor. EĞLENCE SEKTÖRÜ SARSILDI Yapay zekadan en hızlı etkilenen alanlardan biri de eğlence sektörü oldu. Çin’de düşük bütçeli mikro dizi stüdyoları, yapay zeka ile oluşturulan oyunculara ve setlere yönelmeye başladı. 22 yaşındaki mikro dizi yapımcısı Ayase, çalıştığı yapım bölümünde daha önce 30-40 kişi bulunduğunu, yapay zekaya geçişten sonra her grubun yaklaşık 10 kişiye kadar düştüğünü söyledi. Canlı çekimler için yalnızca birkaç kişinin kaldığı ifade edildi. Bu değişimin temel nedeni maliyet. Canlı oyuncuların günlük ücretleri küçük roller için bile binlerce yuana çıkabilirken, yapay zeka araçları düşük bütçeli yapımlarda çok daha ucuz bir seçenek sunuyor. PEKİN’İN ZOR DENGESİ Pekin yönetimi, “AI Plus” girişimiyle kilit sektörlerde yapay zeka kullanımını 2027’ye kadar yüzde 70’e, 2030’a kadar ise yüzde 90’a çıkarmayı hedefliyor. Ancak bu hedef, iş gücü piyasasında s
